Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân Nguyễn Hoàng Linh: Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) - cột mốc trong phát triển an toàn, bền vững năng lượng nguyên tử

Luật Năng lượng nguyên tử tạo hành lang pháp lý để triển khai nhanh nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử sang các lĩnh vực khác, xác định việc làm chủ công nghệ hạt nhân-một trong các công nghệ chiến lược quốc gia, nhất là công nghệ điện hạt nhân thế hệ mới, lò hạt nhân module qui mô nhỏ, nhằm đảm bảo điện linh hoạt cho  chuyển đổi số xanh. 

* Phóng viên: Xin ông cho biết ý nghĩa khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025?

* Ông Nguyễn Hoàng Linh: Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV rất có ý nghĩa khi tạo hành lang pháp lý đầy đủ, phù hợp thông lệ quốc tế nhằm bảo đảm quản lý chặt chẽ, phát triển an toàn, an ninh và bền vững ngành năng lượng nguyên tử tại Việt Nam trong giai đoạn tới. Có thể nói, đây là một đạo luật kỹ thuật đặc thù, hiện đại, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi Việt Nam chính thức xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên. Luật không chỉ thiết lập khung pháp lý hoàn chỉnh cho nhà máy điện hạt nhân mà lần đầu tiên Luật quy định một chương riêng về nhà máy điện hạt nhân, bao quát đầy đủ các giai đoạn từ lựa chọn địa điểm, thiết kế, xây dựng, vận hành thử, vận hành chính thức đến chấm dứt hoạt động. Đặc biệt, Luật cho phép áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn của nước cung cấp công nghệ trong trường hợp Việt Nam chưa có quy chuẩn tương ứng, nhằm tạo điều kiện linh hoạt, tiếp cận nhanh công nghệ tiên tiến và bảo đảm an toàn ở mức cao nhất. 

* Phóng viên: Trong bối cảnh Việt Nam chuyến đổi số mạnh mẽ, xin ông cho biết hiệu lực quản lý, từng bước số hóa làm chủ công nghệ trong Luật?

* Ông Nguyễn Hoàng Linh: Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) tăng cường hiệu lực quản lý thông qua nền tảng số quốc gia khi bổ sung quy định về nền tảng số quốc gia trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, kết nối và chia sẻ dữ liệu liên quan đến thiết bị, nhân lực, cấp phép, quan trắc môi trường, ứng phó sự cố… Việc số hóa toàn diện sẽ giúp hiện đại hóa quản lý nhà nước, nâng cao năng lực giám sát và minh bạch hóa thông tin về an toàn bức xạ và hạt nhân. Trong bối cảnh chuyển đổi số, Luật cũng thể hiện rõ quan điểm chiến lược -  từng bước làm chủ công nghệ điện hạt nhân. Việt Nam ưu tiên tiếp nhận, chuyển giao công nghệ tiên tiến, đồng thời phát triển năng lực nội địa hóa trong thiết kế, chế tạo thiết bị hạt nhân, hướng tới hình thành ngành công nghiệp hạt nhân trong nước.

* Phóng viên: Lần đầu tiên Luật xác lập rõ vai trò và nâng cao năng lực cơ quan pháp quy quốc gia, ông đánh giá như thế nào về điều này?

* Ông Nguyễn Hoàng Linh: Đúng là lần đầu tiên Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) xác lập rõ vai trò và nâng cao năng lực cơ quan pháp quy quốc gia. Luật xác định rõ Cơ quan An toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia là cơ quan chuyên môn giúp cơ quan hành chính nhà nước về năng lượng nguyên tử trong quản lý an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân. Đồng thời, Luật yêu cầu bảo đảm nguồn lực, cơ sở vật chất, tài chính và nhân lực chuyên môn cho cơ quan này, phù hợp với thông lệ quốc tế và các khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

Ngoài ra, Luật cũng lần đầu đưa ra chính sách thúc đẩy văn hóa an toàn, văn hóa an ninh hạt nhân trong toàn xã hội, coi đây là nền tảng bền vững để triển khai thành công chương trình năng lượng nguyên tử Việt Nam. 

Có thể nói Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) năm 2025 là bước tiến lớn về thể chế, tạo điều kiện thuận lợi để Việt Nam phát triển năng lượng nguyên tử một cách an toàn, minh bạch và hiệu quả, phục vụ các mục tiêu về an ninh năng lượng, phát triển bền vững và đổi mới công nghệ quốc gia. Đây là cột mốc quan trọng trong việc hiện thực hóa tầm nhìn dài hạn về một ngành năng lượng nguyên tử hiện đại, chủ động và hội nhập quốc tế.

* Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!