Cục An toàn bức xạ và hạt nhân phải là cơ quan điều phối chiến lược quốc gia về an toàn bức xạ và hạt nhân

Ngày 31/7/2025, tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng và lãnh đạo Bộ đã có buổi làm việc với Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (ATBXHN). Tham dự buổi làm việc có Thứ trưởng Lê Xuân Định và lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chủ trì buổi làm việc

Quản lý nhà nước về ATBXHN và phát triển ứng dụng NLNT

Tại buổi làm việc, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (ATBXHN) Nguyễn Hoàng Linh đã báo cáo tổng quan về công tác QLNN về an toàn bức xạ và hạt nhân với sứ mệnh phát triển hạ tầng pháp quy hạt nhân quốc gia bảo đảm an toàn, an ninh song hành với quản lý phát triển và ứng dụng NLNT, đóng góp hiệu quả cho kinh tế-xã hội, bảo vệ con người, môi trường và hội nhập quốc tế.

Cục đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng, trình Quốc hội thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (Luật số 94/2025/QH15); chủ trì xây dựng, trình ban hành 01 Nghị định Chính phủ, 02 Quyết định Thủ tướng Chính phủ, 04 Thông tư và 01 Quyết định của Bộ trưởng Bộ KH&CN, 02 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN); phối hợp với Thanh tra Bộ KH&CN xây dựng 01 Nghị định.

Thẩm định và cấp 7022 giấy phép công việc bức xạ, 280 giấy đăng ký hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng NLNT, 4727 chứng chỉ nhân viên bức xạ và chứng chỉ hành nghề, phê duyệt 220 kế hoạch ứng phó sự cố cấp cơ sở; trình Bộ KH&CN cấp 63 giấy phép, thẩm định và phê duyệt 06 kế hoạch ứng phó sự cố cấp tỉnh.

Cục trưởng Nguyễn Hoàng Linh báo cáo tại buổi làm việc

Thanh tra Cục đã chủ trì tiến hành 446 cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành ATBXHN đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn cả nước và đã xử phạt vi phạm hành chính theo quy định đối với 68 cơ sở vi phạm.

Cục là đầu mối hoạt động HTQT về an toàn, an ninh, thanh sát hạt nhân và hợp tác kỹ thuật với IAEA, Liên minh châu Âu (EU) và các đối tác quốc tế; đầu mối giúp Bộ KH&CN triển khai một số điều ước quốc tế trong lĩnh vực NLNT; hợp tác ba bên IAEA-Việt Nam-Lào/Campuchia để hỗ trợ Lào và Campuchia phát triển ứng dụng NLNT, năng lực quản lý ATBXHN; điều phối 06 dự án quốc gia (VIE), 17 dự án vùng, liên vùng, khu vực (RAS, INT) về tăng cường năng lực và thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, ứng dụng kỹ thuật hạt nhân vào các ngành, lĩnh vực. Trực tiếp triển khai 03 Dự án (VIE9020, VIE9021, VIE9022) về phát triển hạ tầng pháp quy hạt nhân trong y tế và công nghiệp.

Cục đã tổ chức đánh giá kết quả thực hiện Chiến lược ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình đến năm 2020 và xây dựng Quy hoạch phát triển, ứng dụng NLNT thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 245/QĐ-TTg) và Kế hoạch thực hiện Quy hoạch. (số liệu giai đoạn 2020-7/2025)

Nhằm bảo đảm hiệu lực, hiệu quả công tác QLNN về an toàn, an ninh, thanh sát và ứng phó sự cố bức xạ hạt nhân, cùng với vai trò đầu mối quốc gia về hợp tác và điều ước quốc tế trong lĩnh vực NLNT; triển khai hiệu quả các nội dung Quy hoạch phát triển, ứng dụng NLNT thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cục trưởng cũng đưa ra các đề xuất về tăng cường năng lực của Cục ATBXHN phục vụ Dự án Điện hạt nhân; năng lực thẩm định hồ sơ phê duyệt địa điểm, công nghệ, an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân đối với nhà máy điện hạt nhân; nhân lực đáp ứng yêu cầu quản lý đối với dự án Trung tâm Khoa học và Công nghệ hạt nhân (CNST) và dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận và chuyển đổi số và xây dựng nền tảng số về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân, phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Xây dựng cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia vững mạnh

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định đề nghị Cục ATBXHN cần xây dựng và tăng cường năng lực của một cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia vững mạnh để thực hiện nhiều nhiệm vụ chính trị quan trọng được giao.

Thứ trưởng Lê Xuân Định lưu ý Cục ATBXHN về các nhiệm vụ trọng tâm

Thứ trưởng cũng xác định các nhiệm vụ trọng tâm, ngoài trách nhiệm xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, cấp phép, thanh tra, Cục còn là cơ quan tham mưu cho Bộ, Chính phủ về công tác ứng phó khẩn cấp bức xa và hạt nhân. Cùng với đó, Cục phải lưu ý trong thực hiện báo cáo kịp thời cho lãnh đạo các cấp thuộc lĩnh vực quản lý.

Thứ trưởng cũng đề nghị Cục đề xuất được các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phục vụ cho lò phản ứng nghiên cứu mới và nhà máy điện hạt nhân và xây dựng nền tảng số về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân, phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Cùng với đó, Cục cần coi HTQT trong giai đoạn mới là một nguồn lực quan trọng để đào tạo nhân lực, tham gia các dự án quốc tế.

Chuyển đổi từ cơ quan hành chính sang cơ quan điều phối chiến lược quốc gia về an toàn bức xạ và hạt nhân

Cán bộ Cục phát biểu ý kiến tại buổi làm việc

Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã lắng nghe Cục ATBXHN báo cáo, các ý kiến của các cán bộ của đơn vị và trực tiếp giải đáp một số khó khăn, vướng mắc của Cục ATBXH đặt ra tại buổi làm việc.

Đại diện lãnh đạo các đơn vị trong Bộ phát biểu tại buổi làm việc

Theo Bộ trưởng, năm 2025, Cục ATBXHN bước sang năm thứ 31 và thập kỷ thứ 4, thập kỷ về năng lượng hạt nhân tại Việt Nam. Đây cũng là thập kỷ Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ, đưa công nghệ điện hạt nhân thành công nghệ chiến lược quốc gia, là thập kỷ Việt Nam tuyên bố đưa NLNT ứng dụng rộng rãi vào các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Bộ trưởng cũng yêu cầu, Cục ATBXHN phải đảm bảo sự độc lập cả về thể chế và kỹ thuật, cần xây dựng năng lực hỗ trợ kỹ thuật của riêng mình.

Về năng lực chuyên môn, nhân lực và công nghệ, theo Bộ trưởng, hiện cũng có nhiều thay đổi. Cục cần tìm hiểu công nghệ giám sát, cảnh báo sớm, sử dụng các công nghệ mới nhất, đặc biệt là giám sát từ xa, đào tạo chuyên sâu, phân tích sự cố, ứng phó khẩn cấp, xây dựng phòng thí nghiệm mô phỏng thử nghiệm về an toàn.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Năm xu thế phát triển của lĩnh vực và những nhiệm vụ trọng tâm Cục ATBXHN cần đổi mới

Bên cạnh đó, cần tăng cường tính công khai và minh bạch. Cục cần đảm bảo minh bạch thông tin về an toàn bức xạ và hạt nhân; tăng cường truyền thông về nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận và lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới; công khai hồ sơ an toàn, báo cáo giám sát, kết quả thanh tra,…

NLNT vẫn là câu chuyện có tính quốc tế cao. Cục cần phối hợp chặt chẽ với Cơ quan NLNT quốc tế (IAEA) và tuân thủ các công ước và điều ước quốc tế.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chỉ đạo Cục cần phải nhanh chóng chuyển đổi từ cơ quan hành chính thành cơ quan điều phối chiến lược quốc gia về an toàn bức xạ và hạt nhân, có năng lực kỹ thuật, có thẩm quyền, độc lập và có tư duy quốc tế hóa.

Bộ trưởng cũng đề nghị Cục ATBXHN phải chuyển đổi số (CĐS) toàn diện, trong đó cần hiện đại hóa hệ thống cấp phép, thúc đẩy hậu kiểm, nền tảng số, thanh tra, giám sát trực tuyến (online), cấp phép, kiểm tra trực tuyến, có bản đồ nguồn phóng xạ, công cụ AI để đánh giá rủi ro theo vùng, theo địa phương, tích hợp dữ liệu vào hạ tầng số quốc gia, đồng bộ dữ liệu và kết nối với các bộ ngành khác.

Trong thực hiện các nhiệm vụ, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng lưu ý Cục chuẩn bị đủ nguồn nhân lực, mạng lưới chuyên gia về an toàn bức xạ cấp quốc gia. Xây dựng đề án về đào tạo lực lượng thanh tra, chuyên gia về điện hạt nhân, phối hợp với Viện NLNT, các đại học và tổ chức quốc tế xây dựng chương trình huấn luyện/bồi dưỡng chuyên môn định kỳ, cấp chứng chỉ quốc tế.

Về đào tạo nguồn nhân lực ATBXHN, Bộ trưởng lưu ý: “Cục phải xây dựng một hệ sinh thái đào tạo bền vững, quốc tế hoá, chuyên nghiệp hoá, đảm bảo đủ nguồn nhân lực quản lý có năng lực trong lĩnh vực NLNT”.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Cục ATBXHN cần chuyển đổi từ cơ quan hành chính thành cơ quan điều phối chiến lược quốc gia về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Định hướng phát triển năng lượng nguyên tử vì mục tiêu hoà bình

Định hướng phát triển NLNT vì mục đích hoà bình, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng lưu ý Cục ATBXHN cần kiến tạo thể chế, điều phối chiến lược quốc gia cho phát triển NLNT vì mục đích hòa bình nói chung.

Bộ trưởng đề nghị Cục xây dựng chiến lược ứng dụng NLNT quốc gia, xây dựng hệ thống thể chế thúc đẩy ứng dụng NLNT, phát triển và điều phối các chương trình ứng dụng quốc gia về năng lượng và đồng vị phóng xạ cho các ngành công nghiệp, y học, môi trường… , chuẩn hoá các chương trình đào tạo liên quan đến ứng dụng năng lượng hạt nhân, tăng cường truyền thông, tổ chức diễn đàn, truyền thông trên báo, tạp chí, cổng thông tin và một số đài truyền hình quốc gia.

Bộ trưởng giao Cục ATBXHN xem xét hợp tác với IAEA ở cấp cao, thiết lập trung tâm đào tạo khu vực phối hợp với IAEA.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng Lê Xuân Định và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm với Cục ATBX&HN

Sứ mệnh mới

Nhấn mạnh mang tính tổng kết, Bộ trưởng đề nghị Cục ATBXHN nhận thức xu thế mới của lĩnh vực, thúc đẩy đơn vị đổi mới, trong đó có chương trình phát triển điện hạt nhân, đào tạo nhân lực ATBXHN và ứng dụng phát triển NLNT.

“Cục ATBXHN phải nhận thức sứ mệnh mới, tương lai mới khi lĩnh vực có sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Bộ KH&CN. Giờ là lúc Cục cần tiến lên”.

Cuối cùng, Bộ trưởng nhấn mạnh Cục ATBXHN cần chú ý làm đến kết quả cuối cùng. Đất nước đang kỳ vọng vào ngành KH&CN, NLNT, ATBXHN. Cục ATBXHN, Viện NLNT là các đơn vị trọng tâm của lĩnh vực này, Cục ATBXHN phải cố gắng và hoàn thành suất xắc nhiệm vụ./.

TTĐT, Cục ATBXHN