Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Dữ liệu, tiêu chuẩn và an toàn hạt nhân là nền móng cho phát triển KH&CN

Toàn cảnh Hội nghị.

Ngày 19/12/2025, Khối Tiêu chuẩn đo lường chất lượng; Năng lượng nguyên tử và An toàn bức xạ hạt nhân; Thông tin và Thống kê đã tổ chức Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, đồng thời xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Thay mặt Khối, ông Nguyễn Nam Hải, Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, đã báo cáo toàn diện kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2025. 

Theo đánh giá, năm 2025 có ý nghĩa bước ngoặt đối với các lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thông tin – thống kê khoa học và công nghệ, cũng như năng lượng nguyên tử, trong bối cảnh yêu cầu đổi mới thể chế và sắp xếp tổ chức bộ máy được đặt ra mạnh mẽ.

Trong lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năm 2025 ghi dấu ấn rõ nét về hoàn thiện thể chế. Quốc hội đã thông qua Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (sửa đổi) và Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi); cùng với đó là 2 nghị định và 5 thông tư hướng dẫn được ban hành, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, vững chắc cho hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng.

Công tác xây dựng tiêu chuẩn tiếp tục được đẩy mạnh với 510 tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được thẩm định, 323 TCVN mới được công bố, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, đô thị thông minh, định danh số. 

Hoạt động đo lường đạt nhiều kết quả tích cực, với 5.176 mẫu phương tiện đo được phê duyệt và 5.900 chứng nhận chuẩn đo lường được cấp, góp phần bảo đảm tính chính xác, minh bạch cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước.

Đáng chú ý, tổ chức bộ máy của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng được tinh gọn khi chuyển đổi mô hình từ Tổng cục sang Ủy ban, giảm từ 23 xuống còn 21 đơn vị, song vẫn duy trì hiệu quả hoạt động; doanh thu của các đơn vị sự nghiệp tiếp tục tăng trưởng.

Đối với Cục Thông tin và Thống kê khoa học và công nghệ, năm 2025 được đánh giá là năm tạo đột phá về thể chế và hạ tầng dữ liệu. Việc ban hành Nghị định số 262/2025/NĐ-CP đã góp phần đồng bộ hóa các hoạt động thông tin, thống kê, đánh giá và chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Hệ thống thông tin quốc gia về KH&CN tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện, với việc kết nối thành công 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, trong đó có kết nối Cơ sở dữ liệu nhân lực KH&CN với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cơ sở dữ liệu quốc gia được làm giàu với hơn 68.000 nhiệm vụ KH&CN, 420.000 công bố khoa học và khoảng 40.000 nhân lực.

Hoạt động thông tin tiếp tục phát huy hiệu quả, với gần 1.900 giấy chứng nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ được cấp; hơn 1,67 triệu lượt tải tài liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc tế. 

Lĩnh vực thống kê đã hoàn thành Điều tra đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp lần thứ 5, cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ xây dựng các chỉ số quốc tế như GII, PII.

Đoàn chủ tịch tại Hội nghị.

Trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân, năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, cùng nhiều nghị định và văn bản hướng dẫn, tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại, sẵn sàng cho việc tái khởi động chương trình điện hạt nhân.

Công tác cấp phép, thanh tra được triển khai nghiêm túc, hiệu quả với 1.475 giấy phép mới được cấp, 56 cuộc thanh tra được thực hiện, hoàn thành 100% kế hoạch đề ra. Hợp tác quốc tế tiếp tục được tăng cường thông qua phối hợp với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, tham gia các công ước quốc tế và đón các đoàn thanh sát, qua đó khẳng định vai trò của Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân là cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành nòng cốt.

Đối với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, năm 2025 ghi nhận nhiều kết quả nổi bật trong nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế. Viện đã công bố 165 công trình khoa học quốc tế (ISI, Scopus); tổ chức thành công Hội nghị KH&CN hạt nhân toàn quốc lần thứ 16. Lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt vận hành an toàn, ổn định với 2.490 giờ khai thác; doanh thu từ dịch vụ và ứng dụng đạt 497,5 tỷ đồng. Các dự án trọng điểm tiếp tục được triển khai theo kế hoạch.

Thứ trưởng Lê Xuân Định phát biểu tại Hội nghị.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định, người trực tiếp phụ trách bốn đơn vị trong Khối, ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, kết quả mà các đơn vị đạt được trong năm 2025. Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, yêu cầu chuyên môn cao, tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi, việc các đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao đã thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và tính chuyên nghiệp ngày càng được nâng lên.

Thứ trưởng đề nghị, thời gian tới các đơn vị tiếp tục tăng cường phối hợp, phát huy vai trò đầu mối chuyên môn, bám sát yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu thực tiễn phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời nâng cao chất lượng tham mưu chính sách, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu và tiêu chuẩn trong quản lý, điều hành, tạo nền tảng vững chắc để triển khai các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu kết luận tại Hội nghị.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh, năm 2025 là năm đặc biệt khi Bộ TT&TT và Bộ KH&CN được hợp nhất thành Bộ KH&CN, tạo sức mạnh tổng hợp, đáp ứng sứ mệnh mới, quy mô mới và yêu cầu cao hơn. 

Bộ trưởng đánh giá cao nỗ lực của 4 đơn vị trong Khối khi vừa hoàn thành tốt nhiệm vụ thường xuyên, vừa đảm đương hiệu quả nhiều nhiệm vụ mới, nhiệm vụ khó trong bối cảnh tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi; đồng thời khẳng định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ba trụ cột, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh vai trò của thông tin và thống kê, Bộ trưởng khẳng định "không có thông tin thì không có phát triển, không đo lường thì không thể quản lý", Cục Thông tin và Thống kê KH&CN cần chuyển mạnh từ thu thập số liệu sang cung cấp thông tin phục vụ điều hành; từ bảng số liệu sang thông tin có hàm ý chính sách; từ xin dữ liệu sang kết nối, chuẩn hóa và cập nhật theo thời gian thực. 

Các đại biểu chụp hình lưu niệm.

Với lĩnh vực tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Bộ trưởng nhấn mạnh tiêu chuẩn phải hiện đại, đi trước và dẫn dắt phát triển. Năm 2026 cần phấn đấu công bố ít nhất 1.000 tiêu chuẩn, đồng thời đổi mới cách làm luật theo hướng "sửa ít, sửa nhanh, sửa chính xác". Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng cần chuyển từ vai trò ban hành, kiểm soát sang thiết kế hạ tầng chất lượng quốc gia, quản lý chất lượng dựa trên dữ liệu và đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ đầu.

Đối với năng lượng nguyên tử, Bộ trưởng nhấn mạnh triết lý phát triển là an toàn, tự chủ, hợp tác, bền vững; theo đó, Cục An toàn bức xạ và Hạt nhân cần được nâng cấp để trở thành cơ quan pháp quy hạt nhân quốc gia, trong khi Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam phải chuyển mình thành Viện công nghệ hạt nhân quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Theo Cổng TTĐT Bộ KH&CN