Bangladesh đã khởi công xây dựng lò phản ứng điện hạt nhân đầu tiên của mình, Rooppur 1, vào ngày 30/11/2017. Lò phản ứng này đã được hòa lưới điện vào ngày 17/11/2026. Việc xây dựng tổ máy thứ hai tại Rooppur bắt đầu vào ngày 14/7/2018. Quốc gia này đang có nhu cầu về điện tăng nhanh và đặt mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên.
Ngày 17/11/2026, Tổ máy số 1 (Unit 1) của Nhà máy điện hạt nhân Roopur đã hòa lưới điện quốc gia. Bangladesh cũng xuất phát Dự án điện hạt nhân từ năm 2009, nhưng họ đã về đích trước ta. Dưới đây là tóm tắt quá trình thực hiện Dự án xây dựng Nhà máy này:
Bangladesh đã khởi công xây dựng lò phản ứng điện hạt nhân đầu tiên của mình, Rooppur 1, vào ngày 30/11/2017. Lò phản ứng này đã được hòa lưới điện vào ngày 17/11/2026. Việc xây dựng tổ máy thứ hai tại Rooppur bắt đầu vào ngày 14/7/2018. Quốc gia này đang có nhu cầu về điện tăng nhanh và đặt mục tiêu giảm sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên.
Nhà máy điện hạt Rooppur của Bangladesh.
Quá trình phát triển dự án điện hạt nhân Rooppur của Bangladesh bắt đầu từ năm 2009, khi Nga, Trung Quốc và Hàn Quốc đề xuất hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho chương trình năng lượng hạt nhân của nước này. Tháng 3/2009, Nga chính thức đề xuất xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Rooppur. Tháng 4/2009, Chính phủ Bangladesh phê duyệt đề xuất xây dựng nhà máy công suất 1.000 MWe sử dụng công nghệ AES-92, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 2 tỷ USD. Tháng 5/2009, hai nước ký hiệp định hợp tác hạt nhân song phương. Năm 2010, dự án được mở rộng thành hai tổ máy.
Tháng 5/2010, Bangladesh và Nga ký hiệp định liên chính phủ, thiết lập khuôn khổ hợp tác trong các lĩnh vực lựa chọn địa điểm, thiết kế, xây dựng và vận hành lò phản ứng hạt nhân, cung cấp nhiên liệu và xử lý chất thải phóng xạ, đồng thời phát triển các ứng dụng hạt nhân khác. Tháng 2/2011, thỏa thuận với Tập đoàn Rosatom được ký kết để xây dựng hai tổ máy công suất 1.000 MWe tại Rooppur cho Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Bangladesh (BAEC). Tháng 11/2011, hiệp định liên chính phủ tiếp theo xác định AtomStroyExport là đơn vị thực hiện dự án. Đến năm 2014, công nghệ được xác định là AES-2006, sử dụng lò phản ứng V-392M, dựa trên thiết kế tham chiếu của nhà máy Novovoronezh II; thiết bị tua-bin và máy phát điện do Power Machines cung cấp.
Quá trình xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Bangladesh.
Song song với quá trình triển khai dự án, Bangladesh từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và thể chế quản lý hạt nhân. Tháng 5/2012, dự luật năng lượng hạt nhân được trình Quốc hội, đề xuất thành lập Cơ quan Quản lý Năng lượng Nguyên tử Bangladesh. Nước này đặt mục tiêu đạt công suất điện hạt nhân 5.000 MWe vào năm 2030 và dự kiến xây dựng nhà máy thứ hai ở miền Nam.
Tháng 1/2013, hai nước ký hiệp định về khoản vay 500 triệu USD của Nga để phục vụ khảo sát địa điểm, phát triển dự án và đào tạo nhân lực. Trong năm 2013, AtomStroyExport ký các hợp đồng với BAEC về lập hồ sơ xây dựng, đánh giá tác động môi trường, nghiên cứu kỹ thuật, chuẩn bị mặt bằng và thiết kế chi tiết. Các hoạt động xây dựng ban đầu tại địa điểm Rooppur chính thức bắt đầu từ tháng 10/2013, đánh dấu bước chuyển sang giai đoạn triển khai thực tế của dự án.
Trong giai đoạn 2014–2016, dự án điện hạt nhân Rooppur của Bangladesh tập trung triển khai các công việc chuẩn bị mặt bằng, khảo sát kỹ thuật, xây dựng móng và hoàn thiện cơ chế tài chính. Tháng 6/2014, một hợp đồng trị giá 190 triệu USD được ký kết để thực hiện các hạng mục chính tại hiện trường, chuẩn bị cho công đoạn đổ bê tông đầu tiên. Hợp đồng được BAEC phê duyệt vào tháng 9/2014, với thời hạn hoàn thành năm 2016.
Tháng 2/2015, công ty Orgenergostroy của Nga trúng thầu trị giá 18 triệu USD để khảo sát kỹ thuật, giám sát môi trường và lập hồ sơ dự án. Tháng 12/2015, InterRAO Engineering tiếp tục nhận hợp đồng trị giá 2,1 tỷ rúp (khoảng 30 triệu USD) từ AtomStroyExport để thi công móng bê tông. Đến tháng 4/2016, khoảng 80% công việc tại hiện trường đã hoàn thành và giấy phép địa điểm được Cơ quan Quản lý Năng lượng Nguyên tử Bangladesh cấp vào tháng 6/2016.
AtomStroyExport, đơn vị thuộc Tập đoàn Rosatom, được xác định là tổng thầu của dự án. Hợp đồng chính giữa BAEC và AtomStroyExport được ký tháng 12/2015, trị giá 12,65 tỷ USD, bao gồm cả chi phí nhiên liệu trong những năm đầu vận hành. Theo thỏa thuận, Nga tài trợ 90% tổng chi phí dự án, Bangladesh chịu trách nhiệm thanh toán trước 10%. Khoản tín dụng 11,38 tỷ USD được hai nước ký kết chính thức vào tháng 7/2016, với thời hạn hoàn trả 28 năm, trong đó có 10 năm ân hạn. Lãi suất ban đầu được tính theo LIBOR cộng 1,75%, nhưng không vượt quá 4%; từ năm 2023, LIBOR được thay thế bằng SOFR và mức trần lãi suất vẫn được giữ nguyên. Ngân hàng Phát triển và Kinh tế Đối ngoại Nga cùng Ngân hàng Sonali của Bangladesh được giao thực hiện khoản tín dụng nhà nước này.
Dự án điện hạt nhân Rooppur gồm hai tổ máy, được triển khai xây dựng lần lượt từ tháng 11/2017 và tháng 7/2018, với kế hoạch ban đầu đưa vào vận hành trong các năm 2023 và 2024. Tuy nhiên, tiến độ đã được điều chỉnh, trong đó tổ máy số 1 dự kiến vận hành vào năm 2026. Dự án được thực hiện theo hình thức chìa khóa trao tay (turnkey), Rosatom chịu trách nhiệm vận hành và bảo dưỡng trong năm đầu tiên trước khi bàn giao cho Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Bangladesh (BAEC). IAEA cũng tham gia giám sát và hỗ trợ dự án.
Về tiến độ kỹ thuật, tháng 12/2021, Rosatom hoàn thành lắp đặt bốn thiết bị sinh hơi cho tổ máy số 1. Nhiên liệu hạt nhân đầu tiên được đưa đến công trường tháng 9/2023 và bàn giao chính thức tháng 10/2023. Tháng 9/2024, các cụm nhiên liệu mô phỏng được nạp vào lò phản ứng. Các thử nghiệm vận hành nguội và nóng hoàn tất trong năm 2025. Tháng 4/2026, BAERA cấp giấy phép vận hành, cho phép nạp nhiên liệu; công việc hoàn thành vào tháng 5. Tháng 10/2026, tổ máy số 1 đạt trạng thái tới hạn lần đầu và bắt đầu khởi động phát điện sau khi được phê duyệt. Đến tháng 11/2026, tổ máy đã hòa lưới điện. Trong khi đó, việc cung cấp nhiên liệu cho mẻ nạp đầu tiên của tổ máy số 2 bắt đầu từ tháng 10/2026.
Vị trí đặt nhà máy điện hạt nhân Rooppur.
Song song với xây dựng, Bangladesh chú trọng đào tạo nhân lực. Đến cuối năm 2019, hơn 500 người Bangladesh đã thực tập tại nhà máy điện hạt nhân Novovoronezh II của Nga. Ngoài ra, từ năm 2015, Bangladesh đề nghị Ấn Độ hỗ trợ đào tạo chuyên gia hạt nhân. Năm 2017, BAEC lựa chọn Trung tâm Hợp tác Năng lượng Hạt nhân Toàn cầu (GCNEP) của Ấn Độ làm đơn vị tư vấn cho dự án Rooppur. Cùng năm, IAEA đồng ý hỗ trợ nhân sự và khai thác trung tâm này để đào tạo chuyên gia hạt nhân trong khu vực.
Toàn bộ nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân Rooppur đều do tập đoàn Rosatom cung cấp. Một hợp đồng giữa TVEL (công ty con chuyên về nhiên liệu của Rosatom) và Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Bangladesh (BAEC) đã được hoàn tất vào tháng 8 năm 2019. Theo thông lệ tiêu chuẩn của Nga đối với các quốc gia đối tác, toàn bộ nhiên liệu đã qua sử dụng sẽ được vận chuyển trở lại Nga. Một dự thảo thỏa thuận về nhiên liệu đã qua sử dụng đã được ký kết vào tháng 3 năm 2017, với khối lượng khoảng 22,5 tấn/năm từ mỗi lò phản ứng (tương đương 42 bó nhiên liệu, mỗi bó chứa 534 kg nhiên liệu). Một thỏa thuận khác về việc đưa nhiên liệu đã qua sử dụng trở lại Nga để tái xử lý cũng đã được ký kết vào tháng 8 năm 2017.
Đinh Ngọc Quang
Tags:
Bình luận
Tin tức cùng chuyên mục